Czeski kminek to mały cud nie tylko w kuchni

Carum carvi / Kminek czeski przyprawowy

W ostatnim czasie dociera do nas coraz więcej ciekawych upraw, ziół i produktów spożywczych z często bardzo egzotycznych zakątków świata. Łatwo więc zapomnieć, że również w naszej ojczyźnie mamy kilka prawdziwych skarbów roślinnych. Do nich bez wątpienia zalicza się również czeski kminek.

Kminek zwyczajny, zwany też kminkiem łąkowym (łac. Carum carvi), to roślina osiągająca wysokość do jednego metra, posiadająca słabo rozgałęzioną, prostą łodygę, na szczycie której znajduje się charakterystyczny kwiatostan. Jest to złożony baldach z drobnych białych lub różowawych kwiatków. Owocem jest brązowa dwunasienna, o wydłużonym, sierpowatym kształcie. Kminek ma cienki korzeń, który nie rozgałęzia się zbytnio, oraz pierzaste liście ułożone na krzyż.

Nie należy mylić kminku z kminkiem

Kminów jest więcej niż jeden, dlatego warto wiedzieć, jak właściwie się w nich orientować. Bardzo często mylony jest kmin rzymski z tym „klasycznym”. Kminek rzymski wprawdzie nieco przypomina ten nasz, ale na tym kończy się wszelkie podobieństwo. Pochodzi on bowiem nie tylko z innej rośliny (a konkretnie z kminku szabrowatego), ale różni się również smakiem i zapachem. Występuje on obficie przede wszystkim w regionie Morza Śródziemnego, gdzie stanowi powszechny składnik wielu popularnych potraw. Jednak jako przyprawę można go łatwo nabyć również u nas.

Drugą rośliną jest kminek korzenny, zwany również kminkiem łąkowym, którego w Europie występuje wiele odmian. Niektóre z nich są wieloletnie, inne jedynie dwuletnie, a nawet jednoroczne. Istnieje nawet chroniona nazwa „czeskie kminy”. Chodzi tu zawsze wyłącznie o roślinę dwuletnią, która kwitnie właśnie w drugim roku i wyróżnia się przede wszystkim wysoką zawartością olejków eterycznych, dlatego jest uważana za bardzo wysokiej jakości.

Kminek

Kminek korzenny (łac. Carum carvi) należy do rodziny selerowatych. Jest to roślina osiągająca wysokość do jednego metra, posiadająca mało rozgałęzioną, prostą łodygę, na szczycie której znajduje się wyraźny kwiatostan. Jest to złożony baldach z mnóstwem drobnych białych lub różowawych kwiatków. Owocem jest brązowy dwunasiennik o wydłużonym, sierpowatym kształcie. Kminek ma cienki korzeń, który nie rozgałęzia się zbytnio, a liście są pierzaste i ułożone na krzyż.

W środowisku naturalnym kmin rzymski można spotkać głównie na łąkach, na granicach pól, w rowach, na skraju dróg polnych, wzdłuż ogrodzeń i tym podobnych miejscach. Najlepiej rozwija się na dobrze przepuszczalnej glebie w nasłonecznionym stanowisku.

Za typowy smak i zapach kminku odpowiadają zawarte w nim olejki eteryczne. Są to przede wszystkim karwon i limonen, ale oprócz tego w kminku można znaleźć całą gamę innych interesujących substancji. Wśród najważniejszych, oprócz wspomnianych już olejków eterycznych, można wymienić na przykład białka, węglowodany, wapń, fosfor, potas, a nawet beta-karoten.

Kminek szczyci się pradawną tradycją

Niemal na całym kontynencie europejskim, w tym również na naszym terytorium, kminek ma odwieczną tradycję. U nas jest to prawdopodobnie jedna z najstarszych przypraw w ogóle.

Kminek znalazł swoje zastosowanie przede wszystkim w kuchni. Jest nieodłącznym składnikiem wielu potraw, stosuje się go przede wszystkim do przygotowywania chleba i innych wypieków, doskonale doprawia najróżniejsze zupy i sosy, pasuje do mięs oraz potraw z ziemniaków. Nie obejdziemy się bez niego również podczas przygotowywania kapusty, grzybów czy ryb.

Kminek jest również powszechnym składnikiem receptur wielu likierów, między innymi słynnego likieru kminkowego.

Nie można również pominąć jego interesującego wpływu na zdrowie człowieka.

Kminek przyczynia się do prawidłowego funkcjonowania układu pokarmowego i korzystnie wpływa na poziom lipidów we krwi. Wspomaga prawidłowe funkcjonowanie układu odpornościowego, a matki mogą go wypróbować, aby zapewnić bezproblemowy przebieg karmienia piersią.

Z kminku przygotowuje się nie tylko wywar, ale również na przykład olejki lecznicze czy syropy.

Nazwy ludowe

kminek łąkowy, kminek perski, kminek sklepowy, raška, raska