Přehled analytických údajů pro aktuální šarži suroviny

Co oznaczają te dane?

Tymianek – niewielkie zioło o intensywnym zapachu i jeszcze większej mocy

Każdy, kto kiedykolwiek spacerował po nasłonecznionym zboczu porośniętym tymiankiem, wie: ta niepozorna, pełzająca roślina o drobnych fioletowych kwiatach potrafi wypełnić cały krajobraz miodowo-korzennym zapachem. Tymianek pospolity (Thymus serpyllum) wspomaga prawidłowe funkcjonowanie układu oddechowego oraz wzmacnia naturalną odporność organizmu. Jako przeciwutleniacz chroni komórki przed stresem oksydacyjnym. Przyczynia się do prawidłowego funkcjonowania przewodu pokarmowego i jego oczyszczania. Ucieszy również matki karmiące piersią – mogą ją wypróbować, aby zapewnić bezproblemowy przebieg karmienia.

Thymus serpyllum / Macierzanka zwyczajna

Gorczyca i tymianek są bliskimi krewnymi – oba należą do rodzaju Thymus i oba zawierają tymol oraz karwakol, czyli olejki eteryczne o charakterystycznym korzennym zapachu. Różnią się jednak między sobą: tymianek rośnie jako zwarty krzew i tradycyjnie króluje w kuchni, podczas gdy cząber pnie się po ziemi, porasta skaliste zbocza i suche łąki, a od dawna znajduje się w aptekarskich zapasach. Nazwę zawdzięcza staremu zwyczajowi – kładziono ją do kołyski noworodków oraz pod głowę rodzących kobiet jako symbol ochrony i zapachu domu.

Dlaczego warto pić herbatę z cząbru

Tymianek pokochasz najprawdopodobniej w listopadzie, kiedy na dworze robi się chłodniej, w gardle pojawia się drażnienie, a nos robi, co chce. Gorący napar z tymianku jest klasycznym domowym środkiem wspomagającym drogi oddechowe – korzenny zapach unoszący się z filiżanki sam w sobie uspokaja i rozgrzewa. Zioło to przyczynia się do prawidłowego funkcjonowania układu oddechowego i wspiera naturalną odporność, więc mając je w zapasie, możecie spokojniej patrzeć na jesienny sezon.

Jednak tymianek to nie tylko zioło na przeziębienie. Dzięki zawartości substancji gorzkich i garbników wspomaga prawidłowe trawienie i oczyszczanie organizmu. Filiżanka po ciężkim posiłku to równie dobry pomysł, jak filiżanka przy pierwszych objawach kataru. A przyjemny, lekko korzenny smak sprawia, że będziecie ją pić z przyjemnością – bez przymusu.

Tymol i karwakol – olejki eteryczne, które pachną i chronią

Za większość właściwości tymianku odpowiadają dwa główne składniki olejku eterycznego: tymol i karwakol. Tymol to substancja stosowana jako składnik aktywny w płynach do płukania jamy ustnej i preparatach antyseptycznych – a występuje naturalnie właśnie w ziołach, które macie w domu w słoiczku. Karwakol jest jego bliskim krewnym i ma podobne właściwości. Obie substancje są jednocześnie silnymi przeciwutleniaczami, które chronią komórki przed stresem oksydacyjnym. Zioło to powinno zatem znaleźć się w zapasach osób zainteresowanych naturalną pielęgnacją odporności organizmu przez cały rok, nie tylko w okresie przeziębień.

Tymianek dla matek karmiących

Osobnym zagadnieniem jest stosowanie tymianku w okresie karmienia piersią. Zioło to ma długą tradycję jako środek wspomagający laktację i zapewniający bezproblemowy przebieg karmienia piersią. Jest to jedna z niewielu ziół, w przypadku których jest to wyraźnie wskazane jako zatwierdzona korzyść – dlatego też mogą ją bez obaw stosować matki karmiące piersią, dla których wybór ziół jest w innym przypadku bardzo ograniczony. Zawsze jednak w odpowiedniej ilości i bez łączenia z innymi, potencjalnie nieodpowiednimi ziołami.

Z czym dobrze współdziała tymianek

W celu wsparcia dróg oddechowych tymianek doskonale współdziała z dziewanną lub podbiałem – te trzy zioła razem stanowią klasyczną czeską trójcę na sezon przeziębień. Aby wzmocnić odporność, połącz go z kwiatem bzu czarnego. Aby uzyskać działanie uspokajające i przyjemniejszy smak naparu, dodaj kwiat lipy – otrzymasz pachnącą i delikatnie słodkawą herbatę, którą polubią nawet dzieci. Aby wspomóc trawienie, połącz tymianek z kwiatem rumianku.

Goniostrum w kuchni i kosmetyce

Podobnie jak jej krewny tymianek, również cząber znajduje zastosowanie w kuchni – dodawaj go do zup, sosów, marynat i pieczonego mięsa. W aromaterapii zapach tymianku matczynego stosuje się w celu uspokojenia i poprawy koncentracji. Wyciągi z tej rośliny znajdują zastosowanie w szamponach, tonikach do skóry oraz naturalnych perfumach.

• Gorczycę należy zbierać w okresie pełnego kwitnienia (czerwiec–sierpień) przy suchej pogodzie – właśnie wtedy zawartość olejków eterycznych jest najwyższa, a zapach najintensywniejszy.
• Uważaj, aby nie pomylić jej z tymiankiem ogrodowym (Thymus vulgaris) – obie rośliny nadają się do wykorzystania, ale cząber rośnie dziko i ma delikatniejszy pokrój.

Goniostrum to zioło, które nie wymaga szczególnej uwagi – rośnie cicho na słonecznych zboczach, pachnie i czeka. Ale gdy tylko je odkryjesz, stanie się stałym elementem Twojej domowej apteczki. I to na długo.

Substancje czynne

Suszone liście tymianku pospolitego zawierają 0,1–0,6 % olejku eterycznego, którego głównymi składnikami są tymol i karwakol – fenole monoterpenowe o właściwościach przeciwutleniających i antyseptycznych. Ponadto występują w niej linalool, cineol, p-cymen oraz inne monoterpeny i seskwiterpeny. Zioło zawiera garbniki, triterpeny (kwas ursolowy), flawonoidy (luteolina, apigenina), kwasy fenolowe (rozmarynowy, kawowy) oraz substancje gorzkie. Całkowita zawartość olejków eterycznych jest niższa niż w przypadku tymianku ogrodowego, dlatego smak cząbru jest delikatniejszy i mniej korzenny.

Występowanie

Gotowka pospolita rośnie dziko niemal w całej Europie, w umiarkowanej strefie Azji, a jej zasięg sięga nawet Ameryki Północnej. W Czechach jest gatunkiem powszechnym, występującym od nizin po strefę górską. Preferuje suche, słoneczne i ciepłe stanowiska – suche łąki, skaliste zbocza, skraje lasów i ścieżek, gleby piaszczyste oraz trawniki kserotermiczne (ciepłolubne, suche trawniki). Dobrze rośnie na ubogich, przepuszczalnych glebach o dobrym drenażu. Zbiera się kwitnącą łodygę w okresie pełnego kwitnienia (od czerwca do sierpnia), suszenie odbywa się w cieniu lub sztucznie w temperaturze do 35 °C w celu zachowania olejków eterycznych.