Bez kwiatowy

Sambucus nigra / Bez czarny

Bez czarny (łac. Sambucus nigra) to niewymagający krzew liściasty, który jest powszechnym elementem czeskiej przyrody. Ma liście pierzaste, ułożone w pięciolistkowe skupiska, a poszczególne listki mają wydłużony kształt. Późną wiosną przyciąga uwagę charakterystycznymi kwiatostanami o kremowym zabarwieniu, silnie aromatycznymi (a nawet nieprzyjemnie pachnącymi). Owocami są okrągłe, czarne, soczyste pestkowce o błyszczącej powierzchni, potocznie nazywane jagodami bzu.

Kwiaty czarnego bzu wspomagają prawidłowe wydalanie, a tym samym oczyszczanie organizmu. Odgrywają rolę w utrzymaniu prawidłowego funkcjonowania dróg moczowych i warto je wypróbować również mężczyznom, którzy chcą zadbać o zdrowie prostaty. Mają korzystny wpływ na utrzymanie prawidłowego trawienia, funkcjonowanie układu oddechowego oraz wspierają zdrowie stawów. Cała roślina działa jako przeciwutleniacz, chroniąc komórki przed stresem oksydacyjnym, a ponadto wspomaga wydalanie wody z organizmu. Podaje się również, że czarny bez jest odpowiedni w kontroli masy ciała, ma korzystny wpływ na naturalną odporność organizmu i przyczynia się do utrzymania prawidłowego poziomu glukozy we krwi.

Roślina ta znalazła również swoje miejsce w domowej kuchni. Popularne są przede wszystkim tzw. „kosmatice” – smażone, świeżo zerwane kwiaty, które można obtaczać w klasycznej panierce lub maczać w cieście. Kwiaty są często wykorzystywane również do przygotowywania lemoniady lub syropów; nadają one obu napojom wspaniały smak i charakterystyczny, przyjemny zapach. Wykorzystuje się je również do produkcji octu z kwiatów bzu.

Substancje czynne

W kwiatach znajdują się flawonoidy, garbniki, śluzy, kwas chlorogenowy, w owocach – flawonoidy, antocyjany, takie jak sambucyna, olejek eteryczny, witaminy, kwasy owocowe, cukier, a liście zawierają glikozydy kwasu cyjanowodorowego

Występowanie

Czarny bez to wszechobecny i powszechnie znany krzew, a czasem nawet drzewo, które wiosną kwitnie intensywnie pachnącymi żółto-białymi kwiatami, a jesienią obfituje w bogate kępki intensywnie czarnych owoców. Rośnie na skrajach lasów, na polanach, w jasnych lasach liściastych i łęgowych, w zaroślach, wzdłuż dróg i w pobliżu siedzib ludzkich, na wysypiskach, w ogrodach, na gruzowiskach oraz wzdłuż cieków wodnych.

Nazwy ludowe

Ta roślina zielna znana jest również pod nazwami: baza, bazičky, beza, bez domowy, bezinki, bez psia, bez cuchnący, bezowce, kwiat bzu, biały bez, bzí, bzina, bzinčí, bzinky, czarna bzinka, habzina, habžina, hulák, hular, hural, chebst, chebz, kašička, kozíček, kobzinky, kozičky, psie wino lecznicze, bez psounski, pukač, smradinka, smradinky, bez śmierdzący, smradlavka lub kwiat zebrowy.