Dzwonek wielkokwiatowy – żółta świeca na skraju pól

Dzwonek wielkokwiatowy (Verbascum densiflorum) jest jedną z najbardziej znanych i charakterystycznych roślin zielnych krajobrazu środkowoeuropejskiego. Jej łodyga, osiągająca nawet 2 metry wysokości i zakończona gęstym gronem jasnożółtych kwiatów, nie da się przeoczyć. To właśnie te kwiaty od wieków są cenione ze względu na swój korzystny wpływ na układ oddechowy. Dzwonek wielkokwiatowy przyczynia się do prawidłowego funkcjonowania gardła, wspiera naturalną odporność organizmu, utrzymuje prawidłowe funkcjonowanie układu pokarmowego, pęcherza moczowego i nerek oraz ma korzystny wpływ na stan błon śluzowych.

Verbascum densiflorum / Dziewanna wielkokwiatowa

Dzwonek jest rośliną dwuletnią, niezwykle mało wymagającą – dobrze radzi sobie nawet w suchych, nasłonecznionych miejscach ubogich w składniki odżywcze. Rośnie pojedynczo na skrajach dróg, nasypach kolejowych, w kamieniołomach i na polanach. W pierwszym roku tworzy przyziemną rozetę filcowatych liści, a w drugim roku wypuszcza potężny kwiat. W języku angielskim nazywa się ją „mullein” i cieszy się dużą popularnością na całym świecie, zwłaszcza w zielarstwie amerykańskim i brytyjskim.

Skład naturalny

Kwiat dziewanny wielkokwiatowej zawiera około 3% śluzów, saponiny triterpenowe, glikozydy irydoidowe, glikozydy fenylopropanoksydowe, kwasy fenylokarboksylowe, flawonoidy i sterole. Śluz jest kluczowym składnikiem odpowiedzialnym za delikatne działanie otulające błony śluzowe dróg oddechowych. Saponiny przyczyniają się do ułatwienia odkrztuszania.

Ciekawostki historyczne

W przeszłości z kwiatów dziewanny pozyskiwano barwnik do tkanin i włosów – nie tylko w Europie, ale także w starożytnym Rzymie. Rzymianie moczyli suche łodygi w łoju i używali ich jako pochodni – stąd ludowa nazwa „kwiat pochodniowy” lub „królewska świeca”. Do dziś dodaje się go do niektórych likierów ziołowych ze względu na jego charakterystyczny zapach.

Z czym łączy się dziewanna

Dzwanec stanowi naturalną bazę mieszanek herbat przeznaczonych na drogi oddechowe. Klasyczne połączenia:

• Tymianek – silnie działające zioło na drogi oddechowe, doskonały partner dla dziewanny
• Kwiat czarnego bzu – wzmacnia odporność, dodaje świeżości mieszance herbatowej
• Kwiat lipy – delikatny, łagodzący, odpowiedni również dla dzieci
• Ziele krwawnika – nadaje mieszance ziołowy charakter i wzmacnia ogólną odporność
• Ziele jeżówki – dla silniejszego wzmocnienia odporności na początku dolegliwości

Wskazówka: Napar z dziewanny należy przecedzić przez delikatną gazę lub filtr papierowy – drobne włoski z kwiatów mogą podrażniać osoby o wrażliwym organizmie.

Substancje czynne

Kwiat dziewanny wielkokwiatowej (Verbascum densiflorum) zawiera około 3% śluzów (arabinoza, galaktoza, glukoza, ramnoza, ksyloza), saponiny triterpenowe, glikozydy irydoidowe (aukubina, katalpol), glikozydy fenylopropanoksydowe, kwasy fenylokarboksylowe, flawonoidy (apigenina, luteolina i ich glikozydy) oraz sterole. Śluz jest uważany za kluczowy składnik odpowiedzialny za działanie otulające i łagodzące na błony śluzowe. Saponiny ułatwiają odkrztuszanie.

Występowanie

Dzwonek wielkokwiatowy (Verbascum densiflorum) pochodzi z południowej i środkowej Europy i występuje w całej Europie, w Azji Zachodniej oraz w północnej Afryce. W Czechach rośnie obficie jako roślina pojedyncza na skrajach dróg, nasypach kolejowych, w kamieniołomach oraz na nasłonecznionych polanach. Jest to roślina dwuletnia – w pierwszym roku tworzy przyziemną rozetę filcowatych liści, w drugim roku wyrasta potężna łodyga osiągająca nawet 2 metry wysokości. Kwitnie od czerwca do września. Zbiera się pojedyncze żółte korony bez kielicha, najlepiej rano przy suchej pogodzie. Suszenie przebiega szybko w cienkich warstwach w cieniu, w temperaturze maksymalnie 40 °C.