Szałwia czerwonokorzeniowa (Salvia miltiorrhiza) – korzeń o bogatej tradycji i charakterystycznym kolorze

Salvia miltiorrhiza / Szałwia czerwonokorzeniowa Dan shen

Szałwia czerwonokorzeniowa, znana również jako dan shen lub danshen, to suszony korzeń wieloletniej szałwii pochodzącej z Azji Wschodniej. Należy do najbardziej znanych ziół tradycyjnej chińskiej fitoterapii (TCM). W ramach zróżnicowanej i zbilansowanej diety może przyczyniać się do ochrony komórek przed utlenianiem oraz do prawidłowego funkcjonowania układu krążenia. Korzeń ma lekko gorzko-słodki, korzenny smak i charakterystyczny czerwonawy odcień, od którego pochodzi nazwa rośliny.

Jak wygląda i skąd pochodzi

Salvia miltiorrhiza to roślina zielna osiągająca wysokość około 30–60 cm, o łodygach kwitnących na kolor fioletowy lub purpurowy oraz obficie rozgałęzionym, mięsistym korzeniu. Pochodzi z Azji Wschodniej, a obecnie uprawiana jest w wielu prowincjach Chin oraz w sąsiednich krajach. Po zbiorze korzenie są delikatnie suszone i krojone na plasterki lub drobne kawałki nadające się do przygotowania naparów, wywarów lub maceracji w alkoholu. (szałwia czerwonokorzeniowa, dan shen, Salvia miltiorrhiza)

Dlaczego nazywana jest „czerwonokorzenną”?

Charakterystyczne zabarwienie korzenia nadaje grupa substancji zwanych tanshininami (lipofilne diterpenoidowe chinony). Wraz z kwasami fenolowymi, przede wszystkim kwasami salvianolowymi (np. kwas salvianolowy A i B), nadają one tej roślinie charakterystyczny kolor, zapach i smak. Te naturalne składniki są przedmiotem intensywnych badań i należą do czynników, które sprawiają, że dan shen jest tak poszukiwany zarówno w praktyce medycznej, jak i ludowej. (Salvia miltiorrhiza, tanshinony, kwasy salvianolowe)

Zastosowanie w kuchni i mieszankach herbatowych

Korzeń szałwii czerwonokorzennej tradycyjnie przygotowuje się jako wywar lub delikatny napar – samodzielnie lub w połączeniu z innymi ziołami. Doskonale sprawdza się w mieszankach herbat na chłodną porę roku, nadając im ziemisty, lekko karmelowy posmak oraz rubinowy kolor. W nowoczesnej kuchni niewielką ilość wywaru stosuje się czasem również do syropów i domowych lemoniad, gdzie przyciąga uwagę kolorem oraz delikatnym gorzko-słodkim posmakiem. (TCM, herbata, wywar, napar)

Najczęściej podawane informacje na jej temat

W ramach powszechnie stosowanych kategorii składników botanicznych podaje się, że Salvia miltiorrhiza może przyczyniać się do ochrony antyoksydacyjnej oraz do prawidłowego funkcjonowania układu krążenia. Sformułowania te odpowiadają powszechnie stosowanym opisom herbat i mieszanek ziołowych w UE. Ostateczny efekt zawsze zależy od ogólnego składu diety i stylu życia.

Ciekawostki i różnica w stosunku do „europejskiej” szałwii

Szałwia czerwonokorzeniowa nie jest tym samym, co zwykła szałwia lekarska (Salvia officinalis) stosowana w kuchni. Różni się wyglądem, smakiem i składem – podczas gdy liście szałwii lekarskiej dodaje się do potraw słonych, szałwia czerwonokorzeniowa jest stosowana przede wszystkim w postaci korzenia do napojów. To właśnie korzeń zawiera istotne substancje roślinne i nadaje roślinie charakterystyczny kolor; dlatego spotyka się go głównie w postaci suszonych, pokrojonych kawałków, proszku lub nalewki.

Jak wybierać i przechowywać

Należy wybierać suche, czyste kawałki korzenia, bez pleśni i obcych domieszek. Prawidłowo wysuszony materiał ma odcień od brązowo-czerwonego do ceglasty i lekko żywiczny zapach. Przechowuj w suchym, ciemnym miejscu, w hermetycznym pojemniku. Aby uzyskać napar o bardziej wyrazistym smaku, przed przygotowaniem korzeń można krótko rozgnieść w moździerzu – uwolni to substancje aromatyczne i pozwoli uzyskać pełniejszy kolor oraz smak.

Substancje czynne

Korzeń zawiera naturalnie dwie wyraźne grupy substancji: lipofilne diterpenoidowe chinony tanshinony (np. tanshinon IIA, tanshinon I, kryptotanshinon) oraz kwasy fenolowe (zwłaszcza kwas salvianolowy A/B, a także kwas rozmarynowy). Składniki te mają wpływ na barwę, zapach oraz profil sensoryczny tej rośliny.

Występowanie

Gatunek Salvia miltiorrhiza pochodzi z Azji Wschodniej. W naturze występuje w Chinach i okolicznych regionach, uprawiany jest na polach i w ogrodach w wielu prowincjach. Roślina osiąga wysokość około 30–60 cm i tworzy bogato rozgałęziony, mięsisty korzeń, który wykorzystuje się w postaci suszonej.

Nazwy ludowe

dan shen, danshen, chińska szałwia, szałwia czerwonokorzeniowa, czerwony korzeń szałwii