Cykoria pospolita – niebieski kwiat skrywający skarb w korzeniu

Cykoria pospolita (Cichorium intybus) to niewymagająca, wieloletnia roślina zielna, która przyciąga wzrok swoimi niebiańsko niebieskimi kwiatami. Jednak swój najcenniejszy skarb skrywa pod ziemią – w potężnym, palowatym korzeniu. Cykoria przyczynia się do prawidłowego funkcjonowania przewodu pokarmowego i wątroby, korzystnie wpływa na pracę serca i naczyń krwionośnych, pomaga utrzymać prawidłowy poziom glukozy we krwi, jest odpowiednia dla osób pragnących zachować zdrowe kości i stawy, wspomaga wydalanie i oczyszczanie organizmu oraz korzystnie wpływa na apetyt, pomagając w kontrolowaniu masy ciała.

Cichorium intybus / Cykoria podróżnik

Cykoria rośnie praktycznie wszędzie – wzdłuż dróg, na nasypach, polach, łąkach i na granicach pól. Jest to roślina, której nie da się łatwo przeoczyć ani pokonać. Podobnie jak ona sama, również jej korzeń charakteryzuje się wytrzymałością i bogactwem składników – zawiera aż 15–40% inuliny, jednego z najcenniejszych naturalnych błonników prebiotycznych.

Cykoria – cykoria w filiżance

Z korzenia cykorii poprzez prażenie uzyskuje się cykorię – naturalny zamiennik kawy bez kofeiny. Wystarczy uprażyć korzeń w cienkich warstwach w temperaturze 130–150 °C do uzyskania średnio brązowego koloru, pozostawić do ostygnięcia i zmielić. Powstały produkt ma karmelowy, lekko gorzki smak przypominający kawę. Można go pić samodzielnie lub mieszać z kawą w proporcji 1:4, aby uzyskać lżejszy napój o mniejszej zawartości kofeiny. Cykoria jest również wykorzystywana w browarnictwie do poprawy smaku piwa.

Inulina – prebiotyczny błonnik dla jelit

Kluczowym składnikiem korzenia cykorii jest inulina (15–40%), która w organizmie działa jako prebiotyk – odżywia pożyteczne bakterie w jelitach i wspiera ich naturalną równowagę. Podczas prażenia korzenia część inuliny ulega rozkładowi; aby w pełni wykorzystać działanie prebiotyczne, zaleca się stosowanie postaci nieprażonej (napar lub wywar).

Połączenie z innymi ziołami

Cykoria doskonale łączy się z ziołami wspomagającymi trawienie i pracę wątroby:

• Korzeń mniszka lekarskiego – klasyczne wiosenne połączenie wspomagające detoksykację i pracę wątroby
• Karczoch – wspomaga wytwarzanie i odpływ żółci, doskonała trójka z cykorią i mniszkiem lekarskim
• Ostropest plamisty – na ochronę komórek wątroby
• Kwiat rumianku – delikatny dodatek łagodzący przewód pokarmowy
• Liść jablonowca – tradycyjne zioło na woreczek żółciowy i trawienie

Wśród ludowych nazw cykorii znajdziemy takie perełki jak „narzeczona słońca”, „strażnik dróg”, „pruska kawa” czy „podróżnik” – każda z nich odzwierciedla coś z jej charakteru.

Substancje czynne

Korzeń cykorii pospolitej (Cichorium intybus) zawiera inulinę (15–40 %, a w zależności od warunków nawet więcej), glikozydową substancję gorzką – intybinę (reguluje trawienie, oddziałuje na wątrobę, trzustkę i układ krwionośny), olejek eteryczny, cholinę, garbniki, mannitol, argininę, śluz, flawonoidy, terpenowe substancje gorzkie oraz składniki mineralne. Inulina jest błonnikiem prebiotycznym, który służy jako pożywienie dla pożytecznych bakterii jelitowych. Intybina odpowiada za charakterystyczną goryczkę i jest uważana za kluczowy składnik wpływający na układ pokarmowy i wątrobę.

Występowanie

Cykoria pospolita (Cichorium intybus) to pochodząca z regionu śródziemnomorskiego i euroazjatyckiego roślina zielna, obecnie rozpowszechniona praktycznie na całym świecie jako gatunek naturalizowany. W Czechach występuje licznie wzdłuż dróg, na nasypach kolejowych, polach, polanach, suchszych łąkach i w rowach – wszędzie tam, gdzie jest wystarczająco dużo słońca i gdzie gleba jest naruszona. Jest rośliną wieloletnią i posiada korzeń palowy, który może wnikać głęboko w glebę. Kwitnie od czerwca do września niebieskimi, rzadziej białymi lub różowawymi kwiatami. Korzeń zbiera się jesienią (wrzesień–październik), kiedy zawartość inuliny jest najwyższa. Uprawiana jest na skalę komercyjną głównie w Belgii, Francji i Holandii w celu produkcji cykorii i inuliny.

Nazwy ludowe

cykoria, cykoria pospolita, cichorium, narzeczona słońca, strażnik dróg, pruska kawa