Kokotica chińska: chwast czy roślina lecznicza?

Cuscuata chinensis / Kanianka chińska

Kokotice, które rosną niemal na całym świecie, z pewnością nie należą do roślin lubianych. Nic dziwnego, są bowiem niepożądanym chwastem pasożytniczym. Mimo to wśród nich znajdziemy również gatunek, który jest poszukiwany, a nawet celowo uprawiany. Mowa o kokoticy chińskiej, której nasiona zaliczają się do roślinnych przeciwutleniaczy.

Roślinny pasożyt, który doskonale owija swoją „ofiarę”

Kokotica chińska (łac. Cuscuata chinensis) z rodziny powojowatych należy do typowych roślin pasożytniczych. Oznacza to, że czerpie składniki odżywcze nie bezpośrednio z gleby, ale za pośrednictwem żywiciela, na którym pasożytuje. I jest doskonale przystosowana do tego „stylu życia”. Początkowo posiada wprawdzie własny system korzeniowy, ale zazwyczaj już bardzo wcześnie wybiera odpowiednie drzewo, krzew lub roślinę zielną, wokół której stopniowo zaczyna się owijać. Podaje się, że kokotica potrafi pasożytować na ponad 100 różnych gatunkach roślin. Podczas systematycznego owijania się wokół swojej „ofiary” wypuszcza jednocześnie tak zwane korzenie przyczepne, czyli haustoria. Wówczas nie potrzebuje już własnego korzenia, który w związku z tym zanika, a kokotica w pełni żywi się już kosztem swojego żywiciela. Nawiasem mówiąc, jeśli jej żywiciel zginie, po prostu przenosi się do kolejnego…

Na tej roślinie nie znajdziecie zielonego koloru, ponieważ jako pasożyt nie zawiera chlorofilu, czyli zielonego barwnika roślinnego niezbędnego do fotosyntezy. Charakteryzuje ją niemal nitkowata łodyga, która zazwyczaj jest bogato rozgałęziona. Ma gładką powierzchnię i czerwono-żółty odcień. Kokotica jest praktycznie bezlistna, a raczej ma niemal niezauważalne, skarłowaciałe liście, które niczym łuski pokrywają łodygę. Kwiaty rośliny mają kształt dzwonka, są czerwonawawe i stosunkowo małe. Owocem jest torebka, w której kryje się duża ilość małych nasion o okrągłym kształcie. Są one bardzo wytrzymałe i w glebie potrafią czekać na odpowiednią okazję nawet kilka lat.

Jak sugeruje sama nazwa rośliny, jej ojczyzną jest kontynent azjatycki, przede wszystkim jego wschodnia część. Najbardziej rozpowszechniony jest w Chinach, gdzie uprawia się go również ze względu na nasiona, ale występuje również na przykład w Korei, Japonii czy Indiach. Rośnie zarówno na równinach, jak i na zboczach przedgórskich, na polach i w zaroślach. Dobrze rozwija się w strefie klimatycznej od umiarkowanej do tropikalnej, mniej więcej do wysokości 3000 metrów nad poziomem morza.

Choć niewielka rozmiarem, ma jednak znaczące działanie

Na szczególną uwagę zasługują przede wszystkim drobne nasiona kokoticy, które zawierają szeroką gamę substancji biologicznie czynnych.  Ze względu na swoje właściwości mają one stałe miejsce nie tylko w tradycyjnej medycynie chińskiej, ale znalazły się również pod lupą współczesnych badań naukowych. To właśnie dzięki nim ustalono, że nasiona te zawierają przede wszystkim flawonoidy, które stanowią aż 3% całej zawartości. Ponadto w nasionach znajdziemy między innymi alkaloidy, sterole roślinne, terpeny, aminokwasy, polisacharydy oraz niektóre składniki mineralne, na przykład magnez, mangan, miedź, wapń i żelazo.

Suszone nasiona przygotowuje się najczęściej w postaci wywaru lub naparu. Należą one do przeciwutleniaczy, co oznacza, że pomagają chronić komórki przed stresem oksydacyjnym.