Korzeń żywokostu

Symphytum officinale / Żywokost lekarski

Kozłek lekarski (łac. Symphytum officinale) to ważna roślina lecznicza o długiej tradycji stosowania sięgającej czasów średniowiecza. Osiąga wysokość około jednego metra, ma prostą łodygę i duże liście o kształcie jajowatym lub lancetowatym, pokryte włoskami. Krótko ogoniaste kwiaty są ułożone w podwójnych okółkach i najczęściej mają kolor fioletowy, niebieskawy lub czerwonawy.

Najbardziej ceniona jest podziemna część rośliny. Burakowata kłącza, osiągająca długość do 30 cm, jest na powierzchni niemal czarna, natomiast wewnątrz raczej białawy. Zawiera całą gamę interesujących substancji czynnych. Są to między innymi garbniki, śluz, alantoina, alkaloidy pirolizydynowe, kwasy fenolowe, aminokwasy, glikopeptyd, sterole, skrobia, inulina, triterpeny i saponiny triterpenowe.

Lecznicę można spotkać zarówno na kontynencie europejskim, jak i azjatyckim. Preferuje raczej wilgotniejsze środowisko i glebę bogatą w składniki odżywcze. Jest to również roślina miododajna. 

Substancje czynne

Zawiera substancje śluzowe, olejki eteryczne, garbniki, alkaloidy: symfytocyno-glossynę i jej produkt rozkładu – konsolicynę, intermedynę i acetylointermedynę, glikozyd konsolidynę, alantoinę, asparaginę, symfitynę, echimidynę, laziokarpinę, metylpyroninę, likopsaninę, acetyllikopsaminę, skrobię, triterpeny, aminokwasy, żywice, cholinę i inne.

Występowanie

Tę pokaźną roślinę o ciemnofioletowych kwiatach można spotkać w rowach, na brzegach, na wilgotnych łąkach, w lasach łęgowych, w zaroślach, na skrajach pól, na wilgotnych nieużytkach oraz wzdłuż dróg. Preferuje gleby wilgotne, gliniaste i ilaste, żyzne, o odczynie od lekko kwaśnego do lekko zasadowego, oraz stanowiska półcieniste.

Nazwy ludowe

Zioło to znane jest również pod nazwami: korzeń celiowy, korzeń celny, czarna przyprawa, czarny korzeń, środek na rany, chropacz, kazival, masło klusowe, klusowe ziarno, konsolida, koščeval, kosčival, kostibal, kostihoj, koštival, kozival, korzeń kozivalowy, korzeń z Liberzonu, słodka łupina, wysoka słodka łupina, medunica, mudronica, mudronice, słodka łupina, wysoka słodka łupina, solidago, srebrnik, svalník, svalník większy, korzeń svalníka, trudovník, trudovník, zběhový traňk lub hadí mord.